HomeUpSearchMail
NEW

RI&E gerelateerde Werkafspraken en Aanpak voor Makkinga's Mölle

Vette paarse tekst moet nog nader bepaald worden (b.v. na Operationele ervaring met de molen).
Mocht er voor een andere terminologie gekozen worden, geen nood. Deze webpagina gebruikt een consistente benoeming van termen, dus met een simpele Replace kan iets aangepast worden.

Dit document is nog onderhevig aan veranderingen door feedback, ervaringen, afspraken, beslissingen, enz.
Verder als er reguliere werkafspraken gedocumenteerd zijn (is nog niet gebeurd) en deze RI&E gerelateerde Werkafspraken geaccepteerd zijn door de (interim)hoofdmolenaar, kunnen deze RI&E gerelateerde Werkafspraken opgenomen worden in de reguliere werkafspraken.
De 'oude' RI&E gerelateerde Werkafspraken kunnen dan uit deze webpagina verwijderd worden en vervangen worden door nieuw Plan van Aanpakken en toekomstige RI&E gerelateerde Werkafspraken (die dan weer opgenomen dienen te worden in de reguliere werkafspraken). Zo blijven we itereren totdat alle RI&E gerelateerde Werkafspraken gemaakt zijn.

Achtergrond

De Eigenaar (gemeente Ommen) is verantwoordelijk voor de RI&E.

Alle acties om risico's te verminderen zullen opgenomen worden in de gedetailleerde Werkafspraken. Zulke voorgestelde RI&E gerelateerde Werkafspraken worden nu langzaam opgenomen in deze webpagina. De eerder opgestelde RI&E is hier.
Indien voor sommige risico's nog geen Werkafspraken gemaakt (kunnen) zijn; dan dient er een Plan van aanpak (hier en daar zijn al wat zaken vermeld) gemaakt te worden door de Eigenaar. Molenaars en zagers (in opleiding) kunnen bij dit alles hulp/input bieden.

Belangrijk (RI&E document, pagina 7): Hoewel de Arbowet niet meer volledig van toepassing is op vrijwilligers, gelden nog steeds voorschriften als het werk ernstige risico’s met zich meebrengt. Het zal duidelijk zijn dat een historische molen een omgeving is waar zich ernstige risico’s kunnen voordoen.

Belangrijk: De Eigenaar is nog niet betrokken geweest bij opstellen RI&E, Plan van aanpak en Werkafspraken, dus zie onderstaande als een advies van zagers (in opleiding).

Introductie

Een aantal aspecten rondom RI&E zijn van belang om te weten (wie verantwoordelijk is voor een bepaald gedeelte is in grijs aangegeven):

• RI&E document (verantwoordelijkheid eigenaar [gemeente Ommen] in samenspraak met SOM-bestuur)
  
• De algemene risico's (secties 2, 3 en 4) worden samen met de Ommerse molenaars elders besproken.
• Houtzaagmolen sectie RI&E (sectie 5) zijn besproken met de zagers in opleiding.
  
• Risico's
• Beoordeling van risico's (wel of niet al uitgewerkt)
  
• Inschatting van de ernst van risico's
• Plan van aanpak (verantwoordelijkheid SOM-bestuur in samenspraak met zagers [in opleiding])
• Toelichting bij risico's
• Plan van aanpak om nog niet uitgewerkte risico's aan te pakken.
• RI&E gerelateerde Werkafspraken (voor molenaars, zagers) en Voorlichting (voor zagers en gidsen) eventueel aanpassen (door molenaars, zagers [in opleiding] en gidsen)
  
• Toetsing door derden
• Omgaan met risico's en Werkafspraken door hiermee aan de slag te gaan (door zagers [in opleiding])
• Jaarlijkse herziening van Houtzaagmolen sectie RI&E, Plan van aanpak en Werkafspraken (verantwoordelijkheid SOM-bestuur in samenspraak met zagers [in opleiding])

De risico's zijn voorzien van een uitgebreidere Toelichting (dan in de RI&E), zodat ze specifiek zijn voor Makkinga's Mölle. Deze Toelichting is ontstaan door toelichtingen in RI&E document en gesprekken met andere zagers en tijdens onze eigen zagers in opleiding bijeenkomsten.

Een Plan van aanpak zal daarna gemaakt worden om de NEE Beoordeling te transformeren naar JA Beoordeling, rekening houdend met de Inschatting (hoe hoger de Inschatting hoe belangrijker het is). De Eigenaar zal de zagers [in opleiding] om feedback vragen.
Werkafspraken (voor zagers) en Voorlichting (voor zagers en gidsen) zullen up-to-date gehouden worden.

De Eigenaar (gemeente Ommen) is verantwoordelijk voor het onderhoud en het keuren daarvan. De Eigenaar is verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving, veilige materialen en bezoekersomgeving. De zagers (in opleiding), molenaars (in opleiding) en gidsen moeten onveilige zaken zo snel mogelijk melden bij SOM-bestuur.

Inhoud van deze webpagina

Werkafspraken die niet direct gerelateerde zijn aan de RI&E (zoals werkprocedures rondom: hoe zaagbladen inspannen, boomstam in leggen, etc. etc.) komen niet aan bod op deze webpagina.

Advies van Mark den Boer (zager op Mijn Genoegen, Arnhem): [het aanpakken van risico's]
gaat via de veiligheidsladder en dat houdt in dat je gevaar indien mogelijk aan de bron wegneemt [zoals sectie 5.1, 5.2, 5., 5.6, 5.7, 5.8, 5.9], vervolgens het gevaar zoveel mogelijk fysiek afschermt [zoals sectie 5.9 5.11, 5.12 en 5.13] en als dat allemaal niet mogelijk is dat je bijzondere en bijzonder veel aandacht besteed aan de [Werkafspraken en Voorlichting] [zoals sectie 5.1, 5.2, 5.3, 5.4, 5.10, 5.13].

In onderstaande worden de houtzaagmolen risico's, die verzameld zijn in RI&E document van De Hollandsche Molen, nader bekeken.

De voorgestelde RI&E gerelateerde Werkafspraken zijn op dit moment gebaseerd op een Niet-operationele molen met Krabbelrad uit het werk. Er zijn enkele geïdentificeerde zaken die Aangepakt dienen te worden.

De toekomstige stappen worden in deze paragraaf besproken.

Definities

• een Operationele molen: er gaat gezaagd worden en/of er wordt gezaagd. Let op: de wieken kunnen dan ook wel eens stil staan.
  In dat geval zijn er minimaal twee bevoegde molenaar en/of zager aanwezig.
  
• een Niet-operationele molen. Geen zaag activiteiten zijn gepland.

Verder is belangrijk om te definiëren wat stilstaan betekend:

• Krabbelrad uit het werk
  De zaagsledes liggen stil, maar de rest van gaande werk gaat nog steeds.
  
• Molen gevangen
  Alles in de molen ligt stil.
  

Vrijwilligers op een houtzaagmolen:

• (interim) Hoofdmolenaar
• Molenaars
• Daghoofdmolenaar
• Molenaars in Opleiding (MIOs)
• Zagers
• Daghoofdzager
  
• Zagers in Opleiding (ZIOs)
• Gidsen

Toelichting bij Houtzaagmolen risico's en RI&E gerelateerde Werkafspraken

Een houtzaagmolen is een machine, dus voorzichtigheid is geboden. Goede materialen, gereedschappen en Werkafspraken zijn belangrijk.

5.3.0 Plattegrond en vluchtwegen

Overzicht van zaagvloer en vluchtwegen:


De molen is een zeer brandgevaarlijk gebouw. Hij bestaat geheel uit hout met een rieten kap en de open constructie werkt als een schoorsteen waardoor er al snel een grote trek naar boven ontstaat.

Voorgestelde Werkafspraken 5.3.0

Volg daarom deze instructies op:

• Aan het begin van een draaidag: Museum/CCO informeren dat er vrijwilligers zijn op MM.
• Aan het eind van een draaidag: Museum/CCO informeren dat er geen vrijwilligers meer zijn op MM.
• Bij brand eerst alle bezoekers/vrijwilligers naar de straat.
• Als vrijwilligers op stelling zijn (bezoekers mogen niet op stelling)
  Het liefst langs de trap via zaagvloer naar de straat. Maar als de trap of zaagvloer door het vuur is afgesloten, moeten de betreffende vrijwilligers naar de stelling en vervolgens over stellinghek via het zaagschuurdak naar het museum??? en dan naar de straat.
  
• Waarschuw het museum: alle bezoek naar buiten.
• Bel het alarmnummer 112.
• In de molen zullen brandblussers aanwezig zijn.
  Maar zelf blussen is maar beperkt mogelijk. Ga in ieder geval nooit een brandende molen (opnieuw) in. Een molenbrand gaat razendsnel en door het riet ontstaat er een enorme rookontwikkeling.
  
• Brandend riet valt op de stelling en vóór de Voordeur op straat. 

Aanpak 5.3.0

• Is de Westdeur een deur en mag deze NIET gebruikt worden als vlucht route??? Echter dit lijkt me ZEER onveilig als deze niet ook als vluchtdeur gebruikt mag worden. Advies brandweer gevraagd (Jan Wittenberg).
• Hoe van het zaagschuurdak te komen; tekening?
• Brandblussers dienen nog aangebracht te worden (voorgestel verwacht van Jan Wittenberg).

5.3.1 Wordt er gericht voorlichting gegeven over de risico’s in een houtzaagmolen? NEE - hoog

Voorlichting en instructie draagt ertoe bij dat de molenaars/zagers (in opleiding) en gidsen hun kennis op dit gebied vergroten en onderhouden; en dat zij op de hoogte zijn van een deugdelijk gebruik.

• Voorlichting voor gidsen:
  Er wordt gewerkt aan de zaagmolengidsenopleiding.
  
• Voorlichting voor zagers in opleiding:
  Anton zal de eerste operationele instructies/werkwijzen op Makkinga’s Mölle begeleiden.

Voorgestelde Werkafspraken 5.3.1

Deze aanpak is eigenlijk alleen nog summier uitgewerkt voor stilstaande zaagsledes (Niet-operationele molen).

• We hebben afgesproken dat we geen bezoekers op de raamzolder (en dus ook niet op stelling) toelaten. De trap van zaagvloer naar raamvloer is verboden terrein voor bezoekers (er komt/is een afsluitings plank)..
• Er komt/is ook een afsluitings plank op de trap naar de krukzolder.
• Er is/komt een dubbel plastic ketting zodat die (gezien van de twee zijdeuren) 2m voor de twee zaagramen gespannen wordt (de rood gestippelde lijn in vluchtwegen tekening [5.3.0]).
  
• Niemand tegen/op het stellinghek.
• In een wiek klimmen en Vangen molen is alleen voor de molenaar (in opleiding).
  In noodsituaties moeten (sommige???) andere geleerd (inclusief praktijk) worden om veilig te vangen.
  

Aanpak 5.3.1

• Als de zaagslede beweegt, is het de vraag hoe dan de afscherming plaats vind. Moet de gehele bewegende zaagslede ook afgeschermd worden door de ketting? Vragen aan Het Jonge Schaap?
  
• Waar is valbeveiliging beschikbaar???
• Aanpassing leuning bij Museum zaagraam; er is nu beknellingsgevaar;
• Afscherming van de haler meachniek winderij bij de ootserlijke stellingdeur, er is nu beknellingsgevaar
• Water/blusmiddel in de kap (zwaarder gevlucht, vang kan misschien sneller heetlopen);
• Er moet nog bepaald worden wat en wanner gidsen zelfstandig op de molen kunnen komen (er wordt gewerkt aan een zaagmolengidsencursus). Zowel voor Operationele als Niet-operationele molen moeten instructies worden opgesteld.

Wat zaagmolen wijsheden

• De molen heeft altijd gelijk
• Jij bent het die naar de zaagbladen (het gevaar) gaat
• Timing is alles. Iets kan onveilig zijn maar veilig worden of veilig zijn en onveilig worden gedurende het zaagproces (lees overnemen, balkijzers aanleggen, etc.)
• Steek geen handen of voeten door het zaagraam
• Orde schept veiligheid.
  
• Als je niet de tijd neemt om goed te doen, wanneer neem je de tijd om het over te doen?
• De klok uut de kop zetten (gezegde van Cor): Doe alles doordacht, voorzichtig en rustig aan!!!

5.3.2 Zijn er extra afspraken over orde en netheid? NEE - midden

Aanpak 5.3.2

5.3.3 Zijn de werkafspraken duidelijk? NEE - hoog

Voorgestelde Werkafspraken 5.3.3

• Minimaal twee bevoegde personen (twee molenaars of molenaar en MIO) moeten aanwezig zijn als molen (Niet-) Operationeel (wieken kunnen dan ook stil staan!!!) is. Hierdoor kan er een bij de stelling zijn en een op de zaagvloer.
• Als molen Operationeel is, dan moeten er zeker 3 vrijwilligers aanwezig zijn. Als er veel bezoekers zijn: 4 vrijwilligers (of deur op tijd sluiten).
• Let op als het kruien heel moeilijk gaat: Zeker nu dat er bij MM met alle macht (van twee mensen) gesjord wordt aan het kruiwiel. Dat geeft zodanig krachten dat de straat/spruiten/schoren/kap/molenhuis/wieken behoorlijk schokkend op en neer gaan.
• Als er niemand op de zaagvloer is, moeten alle drie deuren gesloten zijn.
  
• Vooral bij risicovol werk zoals slepen en opspannen heeft één persoon (de daghoofdzager???) de leiding. Deze ziet ook toe op permanente bediening van stuurtouwen, etc.
• Bij twijfel: stoppen, overleggen, beslissen en uitvoeren.
• Als de zaagramen zweven (door bv stevige wind/buien), Vang de molen zo snel mogelijk om schade te voorkomen.
  Altijd rustig blijven!
• Bij het inhangen en richten van zaagbladen: werk zo min mogelijk voor de zaagbladen. Als je evenwicht verliest or anderszins, dan kan je je behoorlijk bezeren aan de scherpe zaagtanden.
• Als balkijzer of schotel overgenomen moet worden, de molen Vangen.
• Duidelijk aangeven wat de vluchtwegen (5.3.0) zijn

Aanpak 5.3.3

• Een bord op werkvloer met info over werkplanning (wat-te-doen, wie aanwezig en wie leiding).

5.3.4  Waar zijn bezoekers welkom: als er boomstammen gesleept of op de zaagslede wordt gebracht of gezaagd? NEE - hoog

Voorgestelde Werkafspraken 5.3.4

• Bezoekers ALTIJD in de gaten houden!
• Geen bezoekers onder invloed van drank, druks, enz.
• Geen buggy's of rolstoelen op de zaagvloer.
  
• Bezoekers worden op veilige afstand gehouden door flexibele afzetting (dubbele ketting of hek).
  Men kan, staande bij de ketting, helemaal tot boven de krukvloer kijken.
• Geen toegang via Voordeur (te dicht bij krabbelrad en zaagraam). 
• Tijdens slepen hout en op zaagslede brengen: geen bezoekers op de zaagvloer of op straat als er gesleept wordt met boomstammen of planken. Dit dient te vorkomen dat bezoekers in aanraking komen met brekende staalkabels, wegrollende boomstammen, of een val in bewegende delen.
  
• Bezoekers mogen niet op de stellingvloer (raamzolder) en hoger (kruk- of kapvloer) komen.

Aanpak 5.3.4

• Het aantal bezoekers beperken tot 10 (???) op de zaagvloer.
  
• Als bezoekers aanwezig kunnen zijn, dan een zaagslede stil leggen (zoals bij Het Jonge Schaap).
• Bezoekers hoogstwaarschijnlijk alleen toegang (indien mogelijk) via de Museumdeur.
  Een vrijwilliger misschien bij de deur om aantal bezoekers in de gaten te houden???
  
• Maak bezoekers attent op de uitstekende sleeneuten.
  Misschien de neuten dicht bij de museumdeur verwijderen?
• Instructies dienen ook opgesteld worden voor het inbrengen van boomstammen en het verwijderen van planken uit de molen.

Uitzonderderlijke personen (alleen in bijzondere omstandigheden is een bezoek op stelling en/of in de kap mogelijk):

• Collega Molenaars, MIOs, zagers, ZIOs
  Kunnen rondgeleid worden als de Molen gevangen is. Natuurlijk wijzen op de gevaren. Als men het voldoende vertrouwd, kan de daghoofdmolenaar besluiten om de molen misschien (Niet-) Operationeel in werking te zetten.
• VIPs, donateurs, pers
  Kunnen rondgeleid worden als de Molen gevangen is. Natuurlijk wijzen op de gevaren. Als men het voldoende vertrouwd en voldoende kundige begeleiding: kan de daghoofdmolenaar besluiten om de molen misschien (Niet-) Operationeel in werking te zetten.

Als deze uitzonderlijke personen op de molen komen:

• Helluik sluiten.
• Maximaal tien mensen op de stelling toegestaan
  
• Niemand tegen/op het stellinghek.
• Maximaal vier mensen in de kap toegestaan
  
• Robuust schoeisel moet gedragen worden

5.3.5 Wordt overbelasting van de winderij voorkomen? JA

5.3.6 Worden nieuwe hef- en trekgereedschappen jaarlijks gekeurd? JA

5.3.7 Verkeren historische hef- en trekgereedschappen in goede staat en worden deze op de juiste wijze toegepast? JA

5.3.8 Verkeert apparatuur om hout/planken in/uit te halen in goede staat en is deze juist uitgevoerd? NEE - midden

Buitenkraan, kar en hijsgereedschap zullen in goede staat verkeren. Afkeurmaatstaven voor touw­, staaldraad­ en kettingwerk, etc. worden bekend gemaakt.

Aanpak 5.38

Deze voorzieningen moeten nog bedacht/uitgevoerd worden.

5.3.9 Verkeren kritische delen in goede staat? NEE - hoog

Aanpak 5.3.9

Enkele euvels (in Monumentenwacht rapport en gemeld tijdens SOM-bestuur vergaderingen enkele jaren geleden):

• kapschoorbalken zijn niet bevestigd 
• een paar kammen in bovenwiel zijn beschadigd
• houten kikkers voor bezetketting zitten los
• een paar kammen in spoorwiel zitten/zaten los
• zie ook laatste Monumentenwacht rapport
  

5.3.10 Worden bewegende delen gesmeerd en gereinigd als de Molen gevangen is? JA

Voorgestelde Werkafspraken 5.3.10

1. Diverse smeermiddelen worden gebruikt:
   
   • Gekookte reuzel (varkensvet)
     Voor de hals steen en pensteen waarop de bovenas rust (ijzer op steen). Het voeghoutenkruiwerk (hout op hout) en munnik.
     
   • Bijenwas
     Smeren van kammen (hout op hout)
   • Transmissie/cardan olie (API GL-4, EP 80W-90)
     Voor het smeren van de taats onder aan de koningsspil (ijzer op ijzer)
   • SKF Universeel lagervet (LGMT 2/1)
     De schaallagering van de kurkpollen en wuifelaars (metaal op metaal) . Strijkplaten op het zaagraam en (metaal op hout)
   • Nog onbekend hoe de sleeneuten worden gesmeerd (hout op hout)
2. Geluiden en temperatuur
• Geluiden: bewegingen;
  
• Wiggen nalopen op vastheid;
  
• Temperatuur lagers/pennen;
  
• Werkend hout (zoals alle nieuwe balken).
  
• Checken, checken, checken
  
3. Workflow bij het begin van een draaidag (als Molen gevangen is):
   
   • Bovenas (hals en pen) smeren met reuzel.
   • Het kruien gaat zeer zwaar.
     Aan kruirad (eventueel munnik met reuzel smeren) zijn echt twee mensen nodig (zo nodig afwisselen wegens vermoeidheid).
   • Terwijl we kruien, moet het voeghoutenkruiwerk gesmeerd worden. Op de gehele kruiring (boven en binnenkant) met reuzel.
     Zorg ervoor dat kapzolder luik goed vast over het gat ligt!
   • Smeren, smeren, smeren
   • De krukas pollen en wuifelaar lagerschalen smeren (met universeel lagervet).
     
   • De strijkplaten op pomp en zaagramen smeren (met universeel lagervet).
   • Goeie ladder om de strijkplaten van de zaagramen en pompraam te smeren
   • Als er ernstige zaken zijn: lossen we het niet op, maar zetten de molen stil.
     Eventueel vragen we advies aan hoofdmolenaar (Anton: 06-27371894).
4. Enkele malen per dag; de Molen vangen en de temperatuur voelen van de bovenas (pen en hals), krukas (alle 5 krukpollen en 3 wuifelaar lagerschalen onder en boven) en de koningsspil (pen en taats). Check ook alle wiggen en kammen.
   Checken, checken, checken.
   
5. Als harshoudende houtsoorten gezaagd worden:
   Tijdens zagen kan een plantenspuit nodig zijn voor het bevochtigen van de zaagbladen bij harsbevattende houtsoorten (zoals douglas).
   Dit dient voorzichtig te gebeuren, wegens de bewegende zaagbladen.
   De zaagbladen na zagen direct schoonmaken (hars is anders heel moeilijk te verwijderen).
6. De sleeneuten wekelijks(???) met ??? insmeren.
7. Kammen en staven een aantal keer (???) per jaar met bijenwas insmeren.
8. De transmissie/cardan olie in de koningsspil taatspot eens per jaar vervangen.
   

Aanpak 5.3.10

5.3.11 Zijn de juiste maatregelen genomen om contact met bewegende delen te vermijden? NEE - midden

Voorgestelde Werkafspraken 5.3.11

• De doorvoeren voor de zaagramen met de wuifelaars zijn voorzien van hekken.
• De omgeving van de zaagramen, met name de voorkant bij scherpe zaagtanden, is verboden gebied voor onbevoegden.

Aanpak 5.11

• De zaagramen gaan via een gat door de zaagvloer. De omlijsting van dat gat muurvast. Dus me moet echt voorkomen worden dat b.v. een schotel, balkijzer, wig, blok, stam/plank-gedeelte, etc. door het gat valt, terwijl zaagraam in werking is ([Niet-]-Operationeel), anders kan een heel stuk van de zaagvloer en zaagraam kapotgetrokken worden.
• Rond krukas, krukwiel en onderbonkelaar zijn geen hekken
• Eventueel dichtmaken openingen in de vloer van de krukzolder.
• Rond bovenbonkelaar geen bescherming.
  
• Het niet gebruikte spoorwiel en z'n uitstekende ijzeren wiggen staan op zodanig hoogte dat er erg opgepast moet worden!!! Vooral dicht bij de trap naar kapzolder.

5.3.12 Worden de juiste Personelijk Beschermings Middelen (PBM) toegepast? NEE - midden

Voorgestelde Werkafspraken 5.3.12

• Veiligheidsschoenen met goede antislip en werkhandschoenen
• Voor slijpmachine en/of kettingzaag: gehoorbeschermers en veiligheidshelm.

5.3.13 Worden de juiste maatregelen genomen tegen rollende, vallende en wegschietende delen? JA

Voorgestelde Werkafspraken 5.3.13

• Niet betreden van de zaagvloer onder de winderij als deze worden gebruikt
• Nooit in het verlengde van het trek­ of takelwerk gaan staan
• Tijdens gevaarlijk werk, zoals het binnenhalen en op de zaagslede brengen van het hout, geen bezoekers op de zaagvloer
• Voorkom wegrollende boomstammen. Gebruik deugdelijke wiggen en punaise stokken.
• Voorkom omvallende materialen. Denk aan het juist oplatten van hout (ordelijk en nooit hoger dan 3x de breedte).

Toekomstige stappen

De komende werkzaamheden zijn: verder uitwerken van de RI&E gerelateerde Werkafspraken, Plan van aanpak (zie ook hierboven geïdentificeerde zaken) en Voorlichting (ook onderdeel van zaagmolengidsencursus).
Het accepteren als groep van deze zaken (incl. terminologie) is belangrijk.

Acknowledgements

Disclaimer and Copyright
HomeUpSearchMail